برای تهیه و تدوین پوشه ی کار سه مرحله به شرح زیر مدنظر قرار می گیرد:
-
مرحله ی اول : سازماندهی و برنامه ریزی .
-
مرحله ی دوم :مرحله ی جمع آوری و انتخاب شواهد .
-
مرحله ی سوم :مرحله ی ارزیابی و ارایه ی بازخورد .
مرحله ی اول : برنامه ریزی و سازماندهی
برنامه در حقیقت برج مراقبت زندگی انسان است و اورا مسلح به سه افق باز -روشن - ودور می نماید . امروزه ملت های بدون برنامه و افق های سه گانه تماشاگر و مصرف کننده باقی می مانند .
برنامه ریزی صحیح و دقیق هفت ارمغان :ایجاد اعتماد و ایمان-تسهیل ارتباطات -جلب همکاری و تعهد - ایجاد همبستگی -عامل استمرار- جهت دهنده به سمت خلاقیت و آموزش مستمر را به همراه دارد . فرایند تدریس و سنجش از این امر مستثنی نیست . لذا با توجه به اینکه عنصر کانونی فرایند آموزش است ضرورت دارد به منظور وادار کردن شاگردان به فعالیت آشنا کردن آنها با نحوه ی شکل گیری دانش و علم سوق دادن آن ها به پژوهش موثر تشویق آن ها به مشارکت در یادگیری و پرورش توان نقد کردن در آن ها ضمن آشنایی با برنامه ریزی به اهمیت آن مومن باشد لذا در این مرحله معلم برای تولید پوشه ی کاری مفید و موثر در هدایت تلاش ها و پیشرفت های دانش آموزان فعالیت های زیر را انجام می دهد .
۱.هدف های هر درس را بیان می نماید پیداست که اهداف آموزشی از جهت اهمیت سطوح و میزان ذهنی یا عملکردی با هم تفاوت دارند لذا اهدافی باید به کمک پوشه ی کار مورد ارزشیابی قرار گیرند که دانش آموزان برای دستیابی به آن ها بتوانند فعالیت ها و رفتارهایی را در عمل نشان دهند به عنوان مثال در درس بنویسیم صحیح نوشتن به عنوان یک هدف اساسی و عملکردی تلقی می شود که معلم در این مرحله به اطلاع دانش آموزان می رساند .
۲.تعین شواهدی که قرار است در پوشه ی کار قرار گیرد این شواهد آزمون ها -تکالیف -مشاهدات - تولیدات و سایر موارد می باشد که در مرحله ی بعد توضیحات لازم ارائه خواهد شد .
۳.تهیه ی نمون برگ ارزیابی .این نمون برگ ها با توجه به اهداف و ملا ک ها توسط معلم تهیه می شود .
۴.با توجه به تعداد دروس پوشه ی کار به بخش ها و لایه های مورد نیاز تقسیم می گردد .
۵.توجیه دانش آموزان و اولیا در خصوص ضرورت و اهمیت و نقش وظایف آن ها در تنظیم پوشه ی کار .
۶.چگونگی تدوین پوشه ی کار را با آن ها به بحث می گذارد و سپس ملا کها و شاخص های مورد انتظار برای هر نمونه کار را به اطلاع دانش آموزان می رساند این ملا ک ها باید :
۱-بیانگر کاربرد آموخته ها در زندگی دانش آموز باشد .
۲-بیانگر مشارکت گروهی دانش آموز باشد .
۳-تغییر رفتار دانش آموز را نشان دهد .
۴-فرایند و بازده عملکرد یادگیری دانش آموز را در بر گیرد .
۵-مراحل فرایند یادگیری را شامل شود .
۶-میزان پیشرفت یا ضعف دانش آموز را در دست یافتن به اهداف و انتظارات آموزشی و پرورشی نشان دهد .
۷-نارسایی یادگیری دانش آموز و نحوه ی رفع مشکلات و اصلاحات را بیان نماید .
۸-نو -جدید و ابتکاری باشد .
و به طور کلی در این مرحله معلم هر آنچه را برای تولید یک پوشه ی کار کامل لازم است از قبل پیش بینی می نماید تا از همان ابتدای سال دانش آموزان و اولیا با اهمیت و ضرورت نقش و کاربرد آن در سنجش و ارزشیابی آگاه شوند .
مرحله ی دوم :مرحله ی جمع آوری و انتخاب نمونه کار (شواهد )
در مرحله ی جمع آوری شواهد معلم با توجه به ملاک ها و شاخص هایی که تعیین کرده در مرحله ی اول آثاری را که نماینگر کوشش ها و پیشرفت های دانش آموزان در فرایند یادگیری است و بتواند به دانش اموزان و اولیا در شناخت عملکرد و روند رشد کمک نماید با درج تاریخ و دلایل انتخاب بر روی شواهد انتخاب و سپس در پوشه ی کار نگهداری می نماید بدیهی است معلم باید زمینه ای فراهم آورد تا دانش آموز سعی کند در فرایند انتخاب مشارکت داشته باشد و در طول هر ماه با انجام خود ارزش یابی نسبت به عملکرد خود توجه نموده و کارهای بهتری برای جایگزین نمودن پیشنهاد نماید توصیه می شود معلم های گرامی با رهنمودهای لازم و ایجاد انگیزه دانش آموزان را تشویق نماید تا نسبت به جایگزینی شواهد بهتر در طول هر ماه اقدام نمایند معلم های محترم با این اقدام انگیزه ی تلاش و کوشش برای پیشرفت را در دانش آموزان به وجود خواهند آورد و آن ها را تشویق خواهند نمود تا تکالیف -مهارت ها و دانش های کسب شده ی خود را تقویت نمایند لیکن آنچه مهم است اینکه نباید معلم بی آن که هدفی را دنبال نماید شواهدی را در پوشه ی کار قرار دهد هر اثری که در پوشه ی کار قرار می گیرد یک قطعه از پازل توانایی دانش آموز است و نباید بی مورد و بی آنکه آن اثر بتواند فرایند یا فراورده ای قابل تحلیل را به تصویر بکشد در پوشه ی کار قرار گیرد تجربه ی بازدید بسیاری از پوشه ی کارها نشان داده که گاهی برخی از معلمین از سر رفع تکلیف وبی آنکه معیار و ملاکی داشته باشند و یا از خود بپرسند چه چیزی چرا چه وقت و چگونه باید جمع آوری شود شواهدی را در پوشه ی کارها قرار می دهند .این افراد پوشه ی کار را قبرستانی میدانند که هر نمونه ای را که دفن کردند با آن وداع می کنند در این گونه پوشه کارها نه اثری از خود ارزش یابی دانش آموز می بینی و نه استمرار منطقی شواهد و نه بازخورد به اولیا و نه ...
شواهد در چهار گروه ۱)آزمون ها ۲)تکالیف ۳)تولیدات ۴)سایر موارد طبقه بندی می شوند
آزمون ها شامل :۱)آزمون های مداد - کاغذی ۲)آزمون های عملکردی
هر آزمونی که مراحل فرایند یادگیری را شامل شود و بیانگر میزان تلاش و موفقیت دانش آموز در جهت تحقق هدف های آموزشی و پرورشی باشد .
مشاهدات معلم شامل :
-فهرست وارسی
-مقیاس های درجه بندی
-گزارشی از رویداد نگاری
-هر نوع مشاهده ی ثبت شده ای که مراحل فرایند یادگیری را شامل شود و بیانگر میزان تلاش و موفقیت دانش آموز در جهت تحقق هدف های آموزشی و پرورشی باشد .
تکالیف :
-تکالیف درسی خارج از کلاس
-تکالیف درسی انفرادی شامل :آثار و تکالیف نوشتنی -تمرینات -املا و جمله نویسی -خود آزمایی ها و مسایل و ...
- تکالیف درسی کلاسی گروهی
-چرکنویس و کارهای ابتدایی در طراحی تحقیق تا مواد نشان دهنده ی حاصل کار تحقیقی
-هر نوع تکلیفی که مراحل فرایند یادگیری را شامل شود و بیانگر میزان تلاش و موفقیت دانش آموز در جهت تحقق هدف های آموزشی و پرورشی باشد .
تولیدات :
-آثار هنری دانش آموز
-کارهای عملی دانش آموز
-خلاصه ی داستان فیلم و بازدیدها
-گزارش مصاحبه ی دانش آموز با افراد متفاوت
- گزارش های عملی مثل گزارش گردش علمی
-هر تولیداتی که مراحل فرایند یادگیری را شامل شود .
سایر موارد :
-تشویق های کتبی دانش آموز
-نامه های مربوط به دانش اموز
-نمودار پیشرفت موضوعی
-یادداشت های معلم
- هر نوع سند و مدرکی که مراحل فرایند یادگیری را شامل شود
مرحله ی سوم : مرحله ی ارزیابی و ارایه ی بازخورد :
در این مرحله معلم با بررسی شواهد موجود در زمینه ی هر موضوع درسی در پوشه ی کار و پیوند دادن آن ها به یک دیگر پازل پیشرفت دانش آموز را به شکل :
۱) موردی : (به منطور ارائه ی راه حل و رهنمود های کیفی لازم به شکل کتبی و شفاهی بعد از انتخاب هر نمونه کار دانش آموز در طول سال انجام می گیرد )
۲)ادواری :(به منظور تعین وضعیت دانش آموز با اشاره به موفقیت ها نکات مثبت و همچنین کاستی ها و ضعف ها ی یادگیری و جهت اطلاع دانش آموز و هم والدین حداقل هر ماه یک بار انجام می گیرد )
۳.پایانی :(به منظور اظهار نظر کلی در مورد ویژگی ها توانمندی ها و ضعف های احتمالی و ... در فرمی تحت عنوان گزارش پیشرفت در پایان سال تحصیلی انجام می گیرد ) ترسیم و بازنگری می نماید .
منبع :مدیریت پوشه کار (مرتضی شکوهی -بهمن قره داغی )